İŞ PROGRAMI HAZIRLAMA TEKNİKLERİ

İŞ PROGRAMI HAZIRLAMA TEKNİKLERİ SEMİNER NOTLARI

 

 

 

1.GİRİŞ 

Planlama, bir işin optimum süre ve maliyetle gerçekleştirilebilmesi için, işle ilgili tüm birimlerin, sıra, süre, yer, kapasite ve maliyet açısından, iç ve dış sınır koşulları çerçevesinde zamana bağlı olarak koordine edilmesi işlemidir.

 

Ana prensip, insan zekası yardımıyla günlük hayatta yapılan işlerin metodik olarak değerlendirilmesi ve düzenlenmesidir.

 

Belirli bir zaman süresi içinde tamamlamak zorunda olduğumuz işleri hangi sırayla ve nasıl yapacağımızı düşünür karar verir uygularız. Yapılacak işler, az sayıda, karmaşık olmayan, hergün karşılaşılan, standart işler ise kararlar kolaylıkla verilebilir.

 

Ancak işlerin sayısı ve aralarındaki ilişkiler artarak karmaşık bir hal alması durumunda bunları en uygun biçimde gerçekleştirmek zorlaşır.

 

İşte bu gibi hallerde, önce sözkonusu işlerin bir dökümünü yapmak ve bunları öngörülen hedefe ve mevcut koşullara uygun bir biçimde planlamak gerekir.

 

Gerçekleştirilmesi gereken iş günlük yaşamdaki işler dışında ekonomik açıdan önemli boyutları bulunan bir inşaat uygulaması (bina, yol, baraj, fabrika v.s.) bir makine imalatı, bir araştırma projesi gibi işler ise planlama ve dolayısıyla iş programı  büyük bir önem kazanır.

 

Çünkü:

 

a)     Bir proje (bina, yol, köprü, baraj, fabrika v.b) için gerekli olan ana işlemlerin saptanması ve bu işlemlerin sıra, süre, kapasite ve maliyet bakımından planlanması, bunların uygulama aşamasında yatırım programını ve sonucu nekadar etkileyeceklerinin bilinmesi başarı açısından çok önemlidir.

 

b)     Projenin istenen süre içinde ve ekonomik olarak tamamlanabilmesi için dikkatlerin öncelikle hangi işlemlere (kritik işlemler) yöneltilmesinin bilinmesi ve bu işlemlerin daha kontrollu yapılması gerekir.

 

c)     Çeşitli işlemler arasında eşgüdümün yani koordinasyonun sağlanması gerekir.

 

d)     Projenin çeşitli aşamalarında görev ve sorumluluk alanlar, işlerini kısa ve uzun vadeli plan hedeflerine göre yürütmelidirler.

 

İşte bu zorunluluklar bazı iş programı metodlarının geliştirilmesini gerekli kılmıştır.

 

Bu seminer çerçevesinde, önemli iş programı teknikleri hakkında özet bilgi verilecek ve  inşaat uygulamalarında   yaygın biçimde kullanılan  CPM (Critical Path Method =  Kritik Yol Metodu) daha ayrıntılı olarak tanıtılacaktır.

 

2.ÇUBUK (GANTT) DİYAGRAMLARI:

 

Kullanılan ilk metoddur. 1900 yılında Amerikalı bir mühendis olan Henry GANTT tarafından geliştirilen bu metotta işlemler, zaman ölçeğine göre çizilen bir dizi yatay çubuk ile gösterilir. Her çubuk, projedeki bir işlemin başlangıç tarihini, süresini ve bitiş tarihini gösterir.

 

Geleneksel planlama metodu olarak bilinen çubuk (Gantt) diyagramları uzun yıllar yaygın bir biçimde kullanılmış olup bugün de bazı basit işlerde kullanılmaktadır.

 

      

               0  1  2  3  4  5  6  7  8  9 10  11  Zaman                                                                                                              

                  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .   .   .       

Kanal Kazısı

Boru Döşeme                

Kaynak Yapımı

Deneme

Dolgu

 

 

 

 

 

 

 

Çubuk (Gantt) Diyagramlarının önemli yetersizlikleri şöyle özetlenebilir:

 

- İşlemler arasındaki ilişkiler gösterilemediğinden, işlem sırasının yeniden düzenlenmesi gerektiğinde sakıncalar ortaya çıkmaktadır.

 

- İş Miktarını işlemlere bağlı olarak göstermezler

- Hangi işlemlerin süreleri toplamının projenin  süresini verdiğini göstermezler. Başka bir değişle kritik işlemler yani kesin olarak öngörülen süresinde bitmesi gereken işlemler belli değildir, böyle işlemlerin tamamlanmasındaki gecikme tüm proje süresini geciktireceğinden, çubuk diyagramlarındaki bu yetersizlik çok önemlidir.

-Tamamlanmaları için fazla zamanı (bolluğu) olan, yani kritik olmayan işlemleri göstermezler. Oysa bu bollukların bilinmesi kaynak dengelemesi açısından çok önemlidir.

-Yukarıdaki yetersizliklere bağlı olarak proje süresinin kısaltılması ile maliyet arasındaki bağıntının nasıl değişeceği sorularına cevap alınamamaktadır.

-Çubuk diyagramları olasılık arzeden işlerde   kullanılamazlar.

 

Sonuç olarak Çubuk (Gantt) Diyagramları ancak, basit ve olasılığı bulunmayan projelerde kullanılabilecek niteliktedir.

 

 

3.DEVRE DİYAGRAMLARI

 

Tren istasyonlarındaki hareket cetvellerine benzerler. Yatay eksen iş süresini göstermektedir. Düşey eksen ise müşterek bir birimle ifade edilebilecek (uzunluk, hacım, alan) iş miktarını gösterir. Yol, demiryol, boru hatları v.b.projelerinde (iş miktarı birimi aynı= uzunluk olduğundan) başarıyla uygulanabilir. Ancak iş miktarı birimlerinin farklı olması durumunda devre diyagramlarının hazırlanması zordur ve karışıklıklar meydana gelmektedir. Buna karşın bina inşaatı gibi farklı iş miktarı birimlerinin sözkonusu olduğu yatırımlarda (V) iş miktarı yerine her işlemdeki iş miktarı, kendi toplamının (%) si olarak alınmak suretiyle devre diyagramları kullanılabilir.

 

 

 

 

        (V)

İş Miktarı

Veya (%)

                 

                   Kanal                         Deneme   Dolgu   

           

                   Kazısı    Boru

                    Döşeme  

                        Kaynak       

                                           

              .  .  .  .  .  .  .  .  .   .   .   .   zaman

           0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  12   (T)

 

Devre diyagramlarında, işlemler arasındaki ilişki türlerinin ortaya konulabilmesi, iki boyutlu olması nedeniyle işlem çizgisinin eğimi (V/T=miktar/zaman) hesaplanarak işlemin gerçekleşme hızının bulunabilmesi hız değişiminin zaman ve yerlerinin izlenebilmesi bu diyagramların avantajlı yönleridir.

 

Devre diyagramlarının yetersizlikleri şunlardar:

 

-          İşlemlerin ilişki tipinde, sıra veya sürelerinde herhangibir değişiklik olduğunda, diyagramın en azından bir kısmının yeniden çizilmesi gerekmektedir.

-          Kritik ve kritik olmayan işlemler saptanamamaktadır.

Özellikle kaynak dengelemesine ve optimum proje süresinin belirlenmesine olanak vermeyen bu yetersizlikler devre diyagramlarının değerini azaltmaktadır.

 

4.AĞ (ŞEBEKE) DİYAGAMLARI:

 

     Matematiksel anlamda ağ(şebeke) diyagramı “düğüm noktaları ve oklardan oluşan çizelge (grafik)” diye tanımlanmaktadır.

 

     Ağ diyagramlarına dayalı iş programı teknikleri iki türlü gruplandırılabilir:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                   AĞ (ŞEBEKE) DİYAGRAMLARI

 


    

 

 

 

           İşlem                      Diyagram Tekniği

         Süreleri                       Açısından

         Açısından

 


 

 

 

 

 

 

 

Olasılık(ihtimal)        Kesinlik taşıyan  

Taşıyan projeler              projeler için      Ok           Kutu

İçin kullanılan          kullanılan         Diyagramları  Diyag.

Metodlar                 metodlar           Ör:PERT       Ör:BKN

Örnek: PERT              Örnek: CPM            CPM           MPM

(Probabilistik Projeler) (Deterministik        

 

 

                    Projeler)             A   B        

                                                      A   B

 


                                                                       

     Modern planlama teknikleri olarak da anılan CPM ve PERT metodları 1957-58 yıllarında İngiltere ve ABD’de geliştirilmiştir.

 

     ABD’de ilk kez 1958’de Du Pont de Nemours Company adlı kimyasal yatırımlar yapan firma, büyük bir yatırımın planlanmasında CPM metodunu kullanmış ve büyük tasarruf sağlamayı başarmıştır. 1959 da Dr.Mauchly CPM metodunu basitleştirerek endüstri yatırımlarına tatbik edilir hale getirmiştir.

 

     CPM  ayrıntılı biçimde inceleneceğinden PERT metodu ile ilgili özet bilgilerin sunulmasında yarar görülmüştür.

 

5.PERT METODU:

 

PERT : Program Evaluation and Review Technique

      (Program Değerlendirme ve Denetim Tekniği)

 

PERT olasılık arzeden projeler için kullanılan bir metoddur. Başlangıcı, CPM gibi Du Pont firmasının çalışmalarına dayanmaktadır. İlk önemli uygulama, Polaris füzeleri projesinde (ABD deniz kuvvetleri) olmuştur. 3000 den fazla firmanın (müteahhit v.s.olarak) çalıştığı bu proje PERT metodunun başarıyla uygulanması sonucu tahmin edilen süreden 2 yıl önce tamamlanmıştır.

 

PERT’i CPM den ayıran en önemli özellik, bu metodun süre ve maliyet bakımından kesinlik arzetmeyen projeler için hazırlanmış olmasıdır. Örneğin, araştırma-geliştirme projeleri, ilk kez gerçekleştirilen ve özellik taşıyan yatırımlar v.s.

<SPAN style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'Courier New'; mso-bidi-font-family: 'Times N

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !